ปัญหากฎหมายเกี่ยวกับการแต่งตั้งและการพ้นตำแหน่งของกำนันผู้ใหญ่บ้าน ผู้ช่วยผู้ใหญ่บ้านแพทย์ประจำตำบล และสารวัตรกำนัน อันเนื่องมาจากการยกฐานะท้องถิ่นเป็นเทศบาลเมืองหรือเทศบาลนคร

จิตรกรณ์ นนทะบูรณ์, ตรีเพชร์ จิตรมหึมา

Abstract


บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาเกี่ยวกับการยกฐานะท้องถิ่นเป็นเทศบาลเมือง (Municipality) หรือเทศบาลนคร (City Municipality) โดยศึกษาปัญหากฎหมายเกี่ยวกับการแต่งตั้งและการพ้นตำแหน่งของกำนัน ผู้ใหญ่บ้าน ผู้ช่วยผู้ใหญ่บ้าน แพทย์ประจำตำบล และสารวัตรกำนัน  อันเนื่องมาจากการยกฐานะท้องถิ่นเป็นเทศบาลเมืองหรือเทศบาลนคร โดยมุ่งศึกษาปัญหาทางกฎหมายและอุปสรรคจากกฎหมายสองฉบับ คือ พระราชบัญญัติเทศบาล พ.ศ. 2496 แก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติเทศบาล (ฉบับที่ 12) พ.ศ. 2546 และพระราชบัญญัติลักษณะปกครองท้องที่ พระพุทธศักราช 2457 แก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติลักษณะปกครองท้องที่ (ฉบับที่ 12) พ.ศ. 2552 โดยเน้นวิเคราะห์และศึกษาความเป็นมา แนวความคิดที่เกี่ยวข้อง หลักกฎหมายระเบียบ  และข้อบังคับที่นำมาใช้เกี่ยวกับกรณีการแต่งตั้งและการพ้นจากตำแหน่งของกำนัน ผู้ใหญ่บ้าน ผู้ช่วยผู้ใหญ่บ้าน แพทย์ประจำตำบล และสารวัตรกำนัน อันเป็นผลมาจากการที่กฎหมายกำหนดให้ยกฐานะท้องถิ่นเป็นเทศบาลเมืองหรือเทศบาลนคร

กฎหมายกฎหมายทั้งสองฉบับดังกล่าวมีลำดับศักดิ์ทางกฎหมายเท่ากัน แต่กำหนดเนื้อหาแตกต่างกัน กล่าวคือ มาตรา 4 วรรคหนึ่ง แห่งพระราชบัญญัติเทศบาล (ฉบับที่ 12) พ.ศ. 2546 บัญญัติว่า “เมื่อพ้นกำหนดหนึ่งปีนับแต่วันที่ได้มีประกาศกระทรวงมหาดไทยยกฐานะท้องถิ่นใดเป็นเทศบาลเมืองหรือเทศบาลนครแล้ว ห้ามมิให้ใช้กฎหมายว่าด้วยลักษณะปกครองท้องที่ในส่วนที่บัญญัติถึงการแต่งตั้งกำนัน ผู้ใหญ่บ้าน ผู้ช่วยผู้ใหญ่บ้าน แพทย์ประจำตำบล และสารวัตรกำนันในท้องถิ่นนั้น และให้บรรดาบุคคลที่เป็นกำนัน ผู้ใหญ่บ้าน ผู้ช่วยผู้ใหญ่บ้าน แพทย์ประจำตำบล และสารวัตรกำนัน พ้นจากตำแหน่งและหน้าที่เฉพาะในเขตท้องถิ่นนั้น” แต่มาตรา 3 วรรคสอง แห่งพระราชบัญญัติลักษณะปกครองท้องที่ พระพุทธศักราช 2457 ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติลักษณะปกครองท้องที่ (ฉบับที่ 12) พ.ศ. 2552 กลับบัญญัติว่า “การยกเลิกตำแหน่งกำนัน ผู้ใหญ่บ้าน แพทย์ประจำตำบล สารวัตรกำนัน และผู้ช่วยผู้ใหญ่บ้าน จะกระทำมิได้”

          บทบัญญัติดังกล่าวมีความขัดแย้งกัน จึงทำให้เกิดความไม่ชัดเจนว่าการที่กฎหมายกำหนดให้กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน ผู้ช่วยผู้ใหญ่บ้าน แพทย์ประจำตำบล และสารวัตรกำนันพ้นจากตำแหน่งนั้น จะถือเป็นการยกเลิกตำแหน่งกำนัน ผู้ใหญ่บ้าน ผู้ช่วยผู้ใหญ่บ้าน แพทย์ประจำตำบล และสารวัตรกำนัน  ตามนัยของมาตรา 3 วรรคสอง แห่งพระราชบัญญัติลักษณะปกครองท้องที่ พระพุทธศักราช 2457 ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติลักษณะปกครองท้องที่ (ฉบับที่ 12) พ.ศ. 2552 หรือไม่  จึงเห็นควรศึกษาปัญหากฎหมายในประเด็นดังกล่าว และจากการศึกษาค้นคว้าพบว่า กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน ผู้ช่วยผู้ใหญ่บ้าน มีบทบาทสำคัญต่อพัฒนาการของท้องถิ่นเป็นอย่างยิ่ง จึงควรแก้ไขเพิ่มเติมกฎหมายในส่วนที่เกี่ยวข้องเพื่อให้ตำแหน่งของกำนัน ผู้ใหญ่บ้าน และผู้ช่วยผู้ใหญ่บ้าน ให้สามารถปฏิบัติหน้าที่ต่อไปได้ อย่างไรก็ตาม การศึกษาในงานนิพนธ์นี้พบว่าสมควรยกเลิกตำแหน่งแพทย์ประจำตำบล และสารวัตรกำนัน เนื่องจากหมดความจำเป็นที่จะคงไว้เมื่อมีการยกฐานะท้องถิ่นเป็นเทศบาลเมืองหรือเทศบาลนคร โดยหากดำเนินการตามที่เสนอแนะดังกล่าวอาจจะส่งผลให้เกิดประโยชน์ต่อการบริหารงานแผ่นดินในท้องถิ่นในภาพรวมได้อย่างมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น

Keywords


ปัญหากฎหมายการแต่งตั้งและการพ้นตำแหน่ง, การยกฐานะท้องถิ่นเป็นเทศบาลเมืองหรือเทศบาลนคร

Full Text:

PDF

Refbacks

  • There are currently no refbacks.




Creative Commons License 
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 3.0 License

ISSN-2465-4426

วารสารวิชาการ คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏนครสวรรค์

คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์  มหาวิทยาลัยราชภัฏนครสวรรค์

ต.นครสวรรค์ตก อ.เมืองนครสวรรค์  จ.นครสวรรค์ 60000